Esej

Czy Thomas S. Kuhn jest relatywistą?

Celem tego eseju jest odpowiedź na pytanie, czy myśl Thomasa S. Kuhna – koncepcję paradygmatów, nauki normalnej i rewolucji naukowych – można uznać za przejaw relatywizmu w filozofii nauki. Najpierw przedstawię ogólny zarys projektu Kuhna, następnie postaram się trafnie uchwycić sens relatywizmu w filozofii nauki i przedyskutować popularne zarzuty, jakie historycznie formułowano wobec koncepcji Kuhna, by na koniec odpowiedzieć na postawione pytanie w pogłębiony sposób. Zaczynamy!

Opracowanie

Arthur Schopenhauer i metafizyczna koncepcja współcierpienia

W tym tekście zajmiemy się omówieniem filozofii woli Arthura Schopenhauera, czyli najpopularniejszego z metafizycznych ujęć współodczuwania. Najpierw zarysujemy najważniejsze rozstrzygnięcia tej myśli: naturę kosmicznej woli oraz znaczenie podziału świata na wolę i przedstawienie. Następnie zobaczymy, jak Schopenhauer określa rolę cierpienia w naszym życiu, a także przedstawimy sposoby, które pozwalają na wygaszenie cierpienia i osiągnięcie pewnego pozytywnego stanu. Na zakończenie prześledzimy krytykę tej koncepcji w ujęciu Maxa Schelera.

Opracowanie

Leibniz, zasady i monady, czyli harmonijna metafizyka

Celem tej pracy jest przybliżenie systemu Gottfrieda Wilhelma Leibniza i wskazanie na to, w jaki sposób wpłynął na nowożytny proces uprawomocniania wszystkiego, co istnieje. Rozpocznę od krótkiego przedstawienia samego Leibniza i podstaw jego systemu, następnie streszczę dzieło, które w najpełniejszy sposób oddaje jego wizję rzeczywistości, czyli Monadologię. W ostatniej części tekstu porównam główne wątki Teodycei z procesem innego sposobu myślenia o filozofii nowożytnej przedstawionym przez Odo Marquarda i dokonam krótkiego podsumowania.

Esej

Katolicka bezdziejowość

Katolicyzm jest do tego stopnia zrośnięty z kulturą polską, że spora część polskich środowisk konserwatywnych i narodowych w geście odrzucenia katolicyzmu widzi odrzucenie samej polskości, nawet jeśli ich członkowie sami nie są katolikami. Przykład z historii? Roman Dmowski, który był agnostykiem. Katolicyzm ukształtował polskie dzieje, a właściwie bezdzieje. O polskiej bezdziejowości pisali Stanisław Brzozowski i Jan Stachniuk.

Esej

Istota prawdy w myśli Martina Heideggera

Martin Heidegger to niemiecki filozof, żyjący w latach 1889-1976. Jego najbardziej znanym dziełem jest Bycie i czas. Myśliciel bywa kojarzony z fenomenologią (znał Edmunda Husserla i czytał jego prace) oraz z egzystencjalizmem (Jean-Paul Sartre w swoich tekstach zwraca uwagę na inspirację myślą Heideggera), choć – jak zaznacza wpis biograficzny ze Stanford Encyclopedia of Philosophy[1] – należy zachować ostrożność przy szybkim „zaszufladkowaniu” tej filozofii.

Aforyzm

Kondycja zachodniego człowieka

Jak dotąd na „Radykalnym słoniu” mogliście przeczytać teksty, które wrzucaliśmy do jednej z czterech kategorii. „Eseje” zbierały nasze, czasem osobiste, przemyślenia, krążące wokół jednego wątku. „Opracowania” miały wam dostarczyć źródła pogłębionej wiedzy na temat wybranych myślicieli i szkół filozoficznych. „Recenzje”, prawdziwa plaga polskiego internetu… zresztą, wszyscy wiedzą, czym są recenzje w czasach, gdy wszyscy recenzują, ominiemy dodatkowy opis. No i na koniec: „wiersze”, czyli nasz pomysł – dość oryginalny, jak na ten smutny kraj, choć antycypowany historycznie (patrz: Lukrecjusz, Nietzsche, Heidegger) – by w jednym miejscu zebrać filozofię i poezję. Teraz wprowadzamy piątą kategorię, czyli „aforyzmy”. Otwiera ją wybór dwudziestu jeden aforyzmów autorstwa Miłosza Wieczora. Zachęcamy!

Esej

Logiczny argument ze zła za nieistnieniem Boga

Tematem niniejszej pracy jest logiczny argument ze zła za nieistnieniem Boga. Problem zła w świecie, którego stwórcą ma być absolutnie dobry Bóg, przewija się w filozofii co najmniej od dwóch i pół tysiąca lat. Epikur był jednym z pierwszych myślicieli, którzy zwrócili uwagę na problem zła: dowodził nieistnienia Boga z faktu istnienia zła w świecie. Problem ten pojawiał się w tekstach filozoficznych przez następne tysiąclecia, między innymi u Plotyna, św. Augustyna, św. Tomasza i Leibniza. Współczesną dyskusję o złu w świecie wznowił John Mackie w swoim słynnym artykule Evil and omnipotence[1]. Argumentował, że jeżeli Bóg jest nieskończenie dobry oraz wszechmocny i jeśli istnieje zło w świecie, to wiara w tego Boga jest niespójna.