Esej

Rola kontekstu społecznego w polemice Jana Śniadeckiego z Kantem

Słusznie mówi się o Janie Śniadeckim jako o wybitnym przedstawicielu polskiego oświecenia. Na początku trzeba zauważyć, że zainteresowania Śniadeckiego były bardzo szerokie, a ogniskowały się wokół zagadnień przyrodniczych i matematyki. Jest szczególnie ważne, aby pamiętać o tych zainteresowaniach także w kontekście Śniadeckiego recepcji i krytyki filozofii transcendentalnej Kanta, na które to zagadnienie chciałbym zwrócić uwagę w tej krótkiej pracy. Oczywiście nie da się uczciwie omówić problemu podejścia Śniadeckiego do filozofii Kanta bez przybliżenia wątku patriotyzmu dostrzegalnego nie tylko w licznych rozważaniach na temat języka, jakie znajdujemy u polskiego filozofa, ale mającego również swój znaczny udział w kształtowaniu stosunku rektora wileńskiej uczelni do metafizyki niemieckiej.

Esej

Filozofia polska czy filozofia w Polsce?

Gdy mówisz: filozofia brytyjska, masz na myśli:  Francis Bacon, John Locke, George Berkeley, David Hume, John Stuart Mill, Bertrand Russell. Empiryzm.

Gdy mówisz: filozofia francuska, masz na myśli: Rene Descartes, Jean-Jacques Rousseau, Voltaire, August Comte, Henri Bergson, Michel Foucault. Awangarda i rewolucja.

Gdy mówisz: filozofia niemiecka, masz na myśli: Gottfried Leibniz, Immanuel Kant, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Arthur Schopenhauer, Edmund Husserl, Martin Heidegger. Idealizm i metafizyka.

Gdy mówisz: filozofia polska, masz na myśli…

No właśnie, co masz na myśli?

Opracowanie

Trentowskiego pojęcie cybernetyki

Wprowadzenie przez Trentowskiego terminu cybernetyki dotyczy jego rozważań na gruncie filozofii polityki. Skupiając się na jego rozumieniu tego pojęcia pokażę jak jego filozofia nie poprzestaje wyłącznie na rozważaniach czysto teoretycznych, ale przechodzi do wykształcenia politycznej praktyki. Zacznę od przedstawienia Trentowskiego ujęcia stosunków politycznych pomiędzy sprawującymi władzę a rządzonymi. Następnie przejdę do jego filozofii politycznej, z której wyprowadzę, czym dla niego jest cybernetyka i jakie relacje zachodzą między nią a filozofią.

Esej

Marksizm a niepodległość Polski

Marksizm pojawił się w Polsce wraz z rozwojem kapitalizmu w II połowie XIX wieku dzięki takim działaczom jak Ludwik Waryński i Ludwik Krzywicki . W początkach istnienia nurt ten nie był na naszych ziemiach zbyt popularny z powodu braku uformowanej klasy społecznej, jaką miał reprezentować – proletariatu.  Polska jednak odegrała istotną rolę w rozwoju marksizmu. W artykule tym dokonam przeglądu najważniejszych polskich filozofów marksistowskich i bliskich marksizmowi, których można włączyć do panteonu myśli niepodległościowej. Przedstawię również poglądy poszczególnych marksistów na niepodległość Polski.

Esej

Romantyzm. Epoka Trentowskiego i Mickiewicza

Dzisiaj przyjrzymy się bliżej polskiej filozofii romantycznej. Tekst zapowiada reprodukcja jednego z obrazów Caspara Davida Friedricha. To chyba jest wschód księżyca, lecz nie jestem pewny, czy dobrze go rozpoznaję. Reprodukcję znalazłem na jednej ze stron ze zbiorami tapet na pulpit, co chyba nieźle demonstruje, że romantyzm i jego estetyka nadal są obecne w naszej świadomości. I raczej zostaną tam na dłużej.

Opracowanie

Mesjanizm absolutny Józefa Marii Hoene-Wrońskiego

Celem niniejszego artykułu jest krótkie przedstawienie sylwetki niezwykłej, bowiem taki właśnie był Józef Maria Hoene-Wroński, twórca mesjanizmu. Nie był to jednak mesjanizm, jaki znamy z lektury pism/tekstów Adama Mickiewicza czy Juliusza Słowackiego. O nie! Poeci przyoblekli mesjanizm w romantyczną szatę narodową, której jednak nie ma u Wrońskiego. Ze względu na niewielką objętość, będzie to artykuł raczej przyczynkarski i zachęcający do dalszej lektury. Będę raczej starać się przedstawić ten specyficzny rys, który odróżnia Hoene-Wrońskiego od całej ówczesnej sceny filozoficznej.

Esej

Wszechmoc Boga wobec zła, które już się dokonało. Czy Bóg może cofnąć wydarzenia z roku 1939?

W obliczu największych ludzkich tragedii i zbrodni często zadajemy sobie pytanie: „czemu dobry Bóg, jeśli istnieje, przyzwala na pojawianie się zła, które przecież z łatwością mógłby powstrzymać dzięki swojej wszechmocy?”. Jeżeli to zło już wystąpiło, to czemu Bóg nie „cofa czasu” aby je usunąć? Jeśli nie czyni tego, bo nie może lub nie chce, to uzasadnione wydaje się zakwestionowanie jego wszechmocy i dobroci.