Nieprzysiadalność w pałacu prezydenckim

Nadzwyczaj nieszczęśliwą w skutkach trzeba nazwać wizytę Edgara Allana Poe w Białym Domu, która miała miejsce 14 marca 1843 roku. Zaproszenie od samego prezydenta było dla pisarza wielką szansą na poprawę swojego podupadającego wizerunku. Poe niestety (albo stety?) nie wykorzystał okazji, żeby się odbić.

Continue reading „Nieprzysiadalność w pałacu prezydenckim”

Bataille – filozof, który się śmieje

Będąc nieco młodszym i wiedząc dużo mniej, ilekroć słyszałem słowo „filozofia”, moje myśli szły w kierunku wyobrażeń wzniosłych, poważnych, czy może nawet patetycznych – w końcu mowa o tym, kim jest Bóg, co to jest byt i o zbiorze innych pytań, na których wymienianie nie ma tu miejsca. To wyobrażenie filozofii nie wzięło się znikąd.

Continue reading „Bataille – filozof, który się śmieje”

Walter Benjamin a problem cyfrowej reprodukcji sztuki

Walter Benjamin w eseju Dzieło sztuki w epoce możliwości jego technicznej reprodukcji, wydanym w roku 1936 dostrzegł, że wraz z rozwojem technik umożliwiających reprodukcję dzieł zmienia się oblicze samej sztuki. Przez wzrost roli proletariatu oraz w wyniku kształtowania się społeczeństwa bezklasowego, sztuka przestaje stanowić przedmiot kontemplacji elit, a staje się dziedziną mającą również zaspokoić potrzeby mas.

Continue reading „Walter Benjamin a problem cyfrowej reprodukcji sztuki”

Wieczny powrót: Jaspers, Heidegger, Deleuze, Brassier

Czas na dokończenie naszych rozważań o wiecznym powrocie wszystkich rzeczy. W pierwszej części tekstu szukałem źródeł tej koncepcji w archaicznej metafizyce, a także w filozofii Heraklita z Efezu oraz w fizyce starej szkoły stoickiej. Część druga została poświęcona myśli Friedricha Nietzschego. Teraz przyjrzymy się recepcji pism Nietzschego. Przybliżę cztery ważne, zróżnicowane odczytania, których autorami są kolejno Karl Jaspers, Martin Heidegger, Gilles Deleuze oraz Ray Brassier. Do dzieła!

Continue reading „Wieczny powrót: Jaspers, Heidegger, Deleuze, Brassier”

Rola kontekstu społecznego w polemice Jana Śniadeckiego z Kantem

Słusznie mówi się o Janie Śniadeckim jako o wybitnym przedstawicielu polskiego oświecenia. Na początku trzeba zauważyć, że zainteresowania Śniadeckiego były bardzo szerokie, a ogniskowały się wokół zagadnień przyrodniczych i matematyki. Jest szczególnie ważne, aby pamiętać o tych zainteresowaniach także w kontekście Śniadeckiego recepcji i krytyki filozofii transcendentalnej Kanta, na które to zagadnienie chciałbym zwrócić uwagę w tej krótkiej pracy. Oczywiście nie da się uczciwie omówić problemu podejścia Śniadeckiego do filozofii Kanta bez przybliżenia wątku patriotyzmu dostrzegalnego nie tylko w licznych rozważaniach na temat języka, jakie znajdujemy u polskiego filozofa, ale mającego również swój znaczny udział w kształtowaniu stosunku rektora wileńskiej uczelni do metafizyki niemieckiej.

Continue reading „Rola kontekstu społecznego w polemice Jana Śniadeckiego z Kantem”

Naturalny metajęzyk semantyczny, czyli Anna Wierzbicka w akcji

Pytając o zasłużone dla nauki Polki, zapewne usłyszymy w odpowiedzi nazwisko Marii Skłodowskiej-Curie, ale niewiele więcej. W związku z tym postaram się przybliżyć dzieło życia Anny Wierzbickiej,[1] polskiej językoznawczyni; dzieło to nazwała naturalnym metajęzykiem semantycznym (NSM, ang. natural semantic metalanguage). Pierwszą publikacją na jego temat jest Semantic Primitives z 1972 r., ale teoria NSM okazała się na tyle trafna, że badania nad nią są prowadzone do dziś, zarówno przez samą Wierzbicką, jak i jej wieloletniego współpracownika Cliffa Goddarda[2] oraz wielu innych lingwistów z całego świata. Mówiąc wprost, NSM jest próbą wyznaczenia semantycznych uniwersaliów językowych, tj. jednostek znaczeniowych występujących we wszystkich językach naturalnych. Próbą, dodajmy, prawdopodobnie udaną.

Continue reading „Naturalny metajęzyk semantyczny, czyli Anna Wierzbicka w akcji”

Filozofia polska czy filozofia w Polsce?

Niniejszy tekst jest inspirowany przede wszystkim lekturą wstępu do Historii filozofii polskiej, która wyszła spod piór Jana Skoczyńskiego oraz Jana Woleńskiego, oraz dyskusją w gdyńskiej księgarniokawiarni Vademecum w ramach warsztatu o tym samym tytule. Poddane zostaną tutaj przemyśleniu rozkminy, które kłębiły się w mojej głowie i zostały zderzone z rozkminami innych uczestników warsztatu.

Continue reading „Filozofia polska czy filozofia w Polsce?”

Trentowskiego pojęcie cybernetyki

Wprowadzenie przez Trentowskiego terminu cybernetyki dotyczy jego rozważań na gruncie filozofii polityki. Skupiając się na jego rozumieniu tego pojęcia pokażę jak jego filozofia nie poprzestaje wyłącznie na rozważaniach czysto teoretycznych, ale przechodzi do wykształcenia politycznej praktyki. Zacznę od przedstawienia Trentowskiego ujęcia stosunków politycznych pomiędzy sprawującymi władzę a rządzonymi. Następnie przejdę do jego filozofii politycznej, z której wyprowadzę, czym dla niego jest cybernetyka i jakie relacje zachodzą między nią a filozofią.

Continue reading „Trentowskiego pojęcie cybernetyki”

Marksizm a niepodległość Polski

Marksizm pojawił się w Polsce wraz z rozwojem kapitalizmu w II połowie XIX wieku dzięki takim działaczom jak Ludwik Waryński i Ludwik Krzywicki . W początkach istnienia nurt ten nie był na naszych ziemiach zbyt popularny z powodu braku uformowanej klasy społecznej, jaką miał reprezentować – proletariatu.  Polska jednak odegrała istotną rolę w rozwoju marksizmu. W artykule tym dokonam przeglądu najważniejszych polskich filozofów marksistowskich i bliskich marksizmowi, których można włączyć do panteonu myśli niepodległościowej. Przedstawię również poglądy poszczególnych marksistów na niepodległość Polski.

Continue reading „Marksizm a niepodległość Polski”

Romantyzm. Epoka Trentowskiego i Mickiewicza

Dzisiaj przyjrzymy się bliżej polskiej filozofii romantycznej. Tekst zapowiada reprodukcja jednego z obrazów Caspara Davida Friedricha. To chyba jest wschód księżyca, lecz nie jestem pewny, czy dobrze go rozpoznaję. Reprodukcję znalazłem na jednej ze stron ze zbiorami tapet na pulpit, co chyba nieźle demonstruje, że romantyzm i jego estetyka nadal są obecne w naszej świadomości. I raczej zostaną tam na dłużej.

Continue reading „Romantyzm. Epoka Trentowskiego i Mickiewicza”