Autor: Adam Jank

Redaktor naczelny "Radykalnego słonia". Studiował "Automatyką i Robotykę" i "Matematykę" na Politechnice Gdańskiej oraz "Filozofię" na Uniwersytecie Gdańskim. Teraz działa w Fundacji Vademecum, czyta, pisze, interesuje się neoplatonizmem, gnozą i myślą romantyczną. Lubi koty.
Esej

Czy Thomas S. Kuhn jest relatywistą?

Celem tego eseju jest odpowiedź na pytanie, czy myśl Thomasa S. Kuhna – koncepcję paradygmatów, nauki normalnej i rewolucji naukowych – można uznać za przejaw relatywizmu w filozofii nauki. Najpierw przedstawię ogólny zarys projektu Kuhna, następnie postaram się trafnie uchwycić sens relatywizmu w filozofii nauki i przedyskutować popularne zarzuty, jakie historycznie formułowano wobec koncepcji Kuhna, by na koniec odpowiedzieć na postawione pytanie w pogłębiony sposób. Zaczynamy!

Opracowanie

Arthur Schopenhauer i metafizyczna koncepcja współcierpienia

W tym tekście zajmiemy się omówieniem filozofii woli Arthura Schopenhauera, czyli najpopularniejszego z metafizycznych ujęć współodczuwania. Najpierw zarysujemy najważniejsze rozstrzygnięcia tej myśli: naturę kosmicznej woli oraz znaczenie podziału świata na wolę i przedstawienie. Następnie zobaczymy, jak Schopenhauer określa rolę cierpienia w naszym życiu, a także przedstawimy sposoby, które pozwalają na wygaszenie cierpienia i osiągnięcie pewnego pozytywnego stanu. Na zakończenie prześledzimy krytykę tej koncepcji w ujęciu Maxa Schelera.

Esej

Istota prawdy w myśli Martina Heideggera

Martin Heidegger to niemiecki filozof, żyjący w latach 1889-1976. Jego najbardziej znanym dziełem jest Bycie i czas. Myśliciel bywa kojarzony z fenomenologią (znał Edmunda Husserla i czytał jego prace) oraz z egzystencjalizmem (Jean-Paul Sartre w swoich tekstach zwraca uwagę na inspirację myślą Heideggera), choć – jak zaznacza wpis biograficzny ze Stanford Encyclopedia of Philosophy[1] – należy zachować ostrożność przy szybkim „zaszufladkowaniu” tej filozofii.

Esej

Spotkanie człowieka z przyrodą w myśli Martina Bubera

Martin Buber to austriacki filozof, religioznawca, tłumacz i działacz polityczny. Jego zainteresowania badawcze obejmowały wiele dziedzin: od studiów biblijnych i antropologii filozoficznej po zagadnienia związane ze sztuką, edukacją i polityką. Zasłynął publikacją pracy Ja i Ty, podstawowym tekstem dla całego nurtu filozofii dialogu. W Polsce znany jest także jako badacz tradycji chasydzkiej, dzięki wydaniu takich książek, jak Gog i Magog: kronika chasydzka i Opowieści chasydów.

Esej

Narodziny tragedii: Król Edyp Sofoklesa

W 1872 roku Friedrich Nietzsche opublikował Narodziny tragedii z ducha muzyki. W pewnym sensie był to tekst przełomowy – oddzielił grubą kreską okres, w którym Nietzsche uchodził za młodego, świetnie rokującego profesora filologii. Ta publikacja uczyniła z niego filozofa, a przynajmniej mocno odróżniła go od współczesnego środowiska filologicznego. Zarysowana w tekście wizja kultury antycznej Grecji spotkała się z potężną krytyką, jak się zresztą wydaje, w pełni uzasadnioną.

Opracowanie

Hans-Georg Gadamer i koło hermeneutyczne

W tym artykule zajmiemy się omówieniem myśli ważnego XX-wiecznego filozofa – Hansa-Georga Gadamera, twórcy hermeneutyki ontologicznej. Najpierw przedstawimy jego biografię, następnie poszukamy odpowiedzi na pytanie, czym w ogóle jest hermeneutyka, by dalej przyjrzeć się temu, jak Gadamer czyta Platona i jakie zadanie filozoficzne postawił w swoim głównym dziele, czyli w Prawdzie i metodzie.

Opracowanie

Starożytna i chrześcijańska koncepcja filozofii

W ciągu wieków zmieniło się rozumienie tego, czym jest i czym powinna być filozofia. Akademicką dyscyplinę, którą naucza się na współczesnych uniwersytetach, starożytni nazwaliby prawdopodobnie „wykładem filozofii”, a nie samą filozofią. To ostatnie słowo przysługiwało specyficznemu sposobowi życia, postawie zorientowanej na praktyczną realizację ideałów mądrości. Dzisiaj to pole, z mniejszym lub większym sukcesem, okupują poradniki psychologiczne, zalecenia dla specjalistów od zarządzania zasobami ludzkimi oraz książki o przemianie duchowej, najczęściej mocno inspirowane systemami wierzeń z Indii i Tybetu. Kiedy nastąpiła ta przemiana? Kiedy filozofia zachodnia zatraciła moment praktyczny?

Esej

Późna nowoczesność. Kryzys wartości absolutnych

Zagadnienie kryzysu wartości absolutnych ściśle wiąże się z dwoma zjawiskami, dwoma procesami cywilizacyjnymi, które zaczęły się wraz z nastaniem nowoczesności. Pierwszym procesem jest przemiana stosunków ekonomicznych oraz społecznych związana z przejściem ustroju gospodarczego od feudalizmu do kapitalizmu. Dla tego procesu ważna jest także perspektywa utopii socjalistycznej, która niejako w tle oddziaływała na wyobraźnię społeczną. Drugim procesem jest zjawisko o charakterze metafizycznym opisywane jako odczarowanie świata, zerwanie z narracjami mitologicznymi albo, w bardziej udramatyzowanej wersji, “śmierć Boga”, podążając za terminem wprowadzonym przez Friedricha Nietzschego. Oba procesy zaczęły się już w samym momencie przejścia cywilizacji z fazy przed-nowoczesnej w nowoczesną.