Shintoizm, Hegel i japoński nacjonalizm

Podobieństwa między shintoizmem a heglizmem można znaleźć na tak zwany pierwszy rzut oka. I w jednym, i w drugim systemie państwo góruje nad jednostką. W obu systemach państwo ma charakter absolutny i boski, a jednostka nie istnieje poza nim. Podobieństwo również można znaleźć w schemacie struktury państwa. U Hegla: państwo, społeczeństwo, rodzina; w shintoizmie: cesarz, społeczeństwo, rodzina.

Tales z Miletu – pierwszy filozof

Śledzenie losów historii filozofii nasuwa wiele pytań. Jedno z tych najbardziej podstawowych brzmi – kto był pierwszym filozofem? Kto wprawił w ruch to wielkie koło myśli europejskiej, które po dziś dzień kręci się, zajmując umysły naszego kontynentu? Sokrates? Ależ skąd! Była filozofia przed Ateńczykiem. Zaś za pierwszego jej przedstawiciela uchodzi Tales z Miletu – kupiec, […]

Walter Benjamin a problem cyfrowej reprodukcji sztuki

Walter Benjamin w eseju Dzieło sztuki w epoce możliwości jego technicznej reprodukcji, wydanym w roku 1936 dostrzegł, że wraz z rozwojem technik umożliwiających reprodukcję dzieł zmienia się oblicze samej sztuki. Przez wzrost roli proletariatu oraz w wyniku kształtowania się społeczeństwa bezklasowego, sztuka przestaje stanowić przedmiot kontemplacji elit, a staje się dziedziną mającą również zaspokoić potrzeby […]

Wieczny powrót: Jaspers, Heidegger, Deleuze, Brassier

Czas na dokończenie naszych rozważań o wiecznym powrocie wszystkich rzeczy. W pierwszej części tekstu szukałem źródeł tej koncepcji w archaicznej metafizyce, a także w filozofii Heraklita z Efezu oraz w fizyce starej szkoły stoickiej. Część druga została poświęcona myśli Friedricha Nietzschego. Teraz przyjrzymy się recepcji pism Nietzschego. Przybliżę cztery ważne, zróżnicowane odczytania, których autorami są […]

Rola kontekstu społecznego w polemice Jana Śniadeckiego z Kantem

Słusznie mówi się o Janie Śniadeckim jako o wybitnym przedstawicielu polskiego oświecenia. Na początku trzeba zauważyć, że zainteresowania Śniadeckiego były bardzo szerokie, a ogniskowały się wokół zagadnień przyrodniczych i matematyki. Jest szczególnie ważne, aby pamiętać o tych zainteresowaniach także w kontekście Śniadeckiego recepcji i krytyki filozofii transcendentalnej Kanta, na które to zagadnienie chciałbym zwrócić uwagę […]

Naturalny metajęzyk semantyczny, czyli Anna Wierzbicka w akcji

Pytając o zasłużone dla nauki Polki, zapewne usłyszymy w odpowiedzi nazwisko Marii Skłodowskiej-Curie, ale niewiele więcej. W związku z tym postaram się przybliżyć dzieło życia Anny Wierzbickiej,[1] polskiej językoznawczyni; dzieło to nazwała naturalnym metajęzykiem semantycznym (NSM, ang. natural semantic metalanguage). Pierwszą publikacją na jego temat jest Semantic Primitives z 1972 r., ale teoria NSM okazała […]

Filozofia polska czy filozofia w Polsce?

Niniejszy tekst jest inspirowany przede wszystkim lekturą wstępu do Historii filozofii polskiej, która wyszła spod piór Jana Skoczyńskiego oraz Jana Woleńskiego, oraz dyskusją w gdyńskiej księgarniokawiarni Vademecum w ramach warsztatu o tym samym tytule. Poddane zostaną tutaj przemyśleniu rozkminy, które kłębiły się w mojej głowie i zostały zderzone z rozkminami innych uczestników warsztatu.

Trentowskiego pojęcie cybernetyki

Wprowadzenie przez Trentowskiego terminu cybernetyki dotyczy jego rozważań na gruncie filozofii polityki. Skupiając się na jego rozumieniu tego pojęcia pokażę jak jego filozofia nie poprzestaje wyłącznie na rozważaniach czysto teoretycznych, ale przechodzi do wykształcenia politycznej praktyki. Zacznę od przedstawienia Trentowskiego ujęcia stosunków politycznych pomiędzy sprawującymi władzę a rządzonymi. Następnie przejdę do jego filozofii politycznej, z której wyprowadzę, […]

Marksizm a niepodległość Polski

Marksizm pojawił się w Polsce wraz z rozwojem kapitalizmu w II połowie XIX wieku dzięki takim działaczom jak Ludwik Waryński i Ludwik Krzywicki . W początkach istnienia nurt ten nie był na naszych ziemiach zbyt popularny z powodu braku uformowanej klasy społecznej, jaką miał reprezentować – proletariatu.  Polska jednak odegrała istotną rolę w rozwoju marksizmu. W […]