Podtrzymywalność – recenzja Philosophy Now 88

Ubrudzone ziemią dłonie trzymają z troską iglastą sadzonkę. Zgodnie z zapowiedzią tematem bieżącego – i nieco opóźnionego – styczniowo-lutowego numeru jest „podtrzymywalność”. Pozwolę sobie tak właśnie przetłumaczyć angielskie sustainability. Wprawdzie w polskiej nomenklaturze obowiązuje raczej określenie „zrównoważony rozwój”, lecz zauważmy, że sustainability i sustainable development to niesynonimowe, choć oczywiście ściśle ze sobą powiązane, pojęcia. Czytaj dalej Podtrzymywalność – recenzja Philosophy Now 88

Przygody z filozofią Deleuze’a: linia ujścia i kłącze

Wreszcie otrzymaliśmy polskie wydanie Anty-Edypa Deleuze’a i Guattariego. Chciałem z tej okazji napisać szybkie wprowadzenie do filozofii Deleuze’a, podjąć się próby systematyzacji i interpretacji tej myśli. Niestety to zadanie mnie przerosło, zresztą – jak za chwilę zobaczymy – sam pomysł był chybiony. Nie będzie to zatem ani systematyzacja, ani zaawansowana interpretacja. Zapowiada się raczej parę przygód z Deleuze’em w tle: kilka faktów biograficznych oraz zestaw pojęć, które pomagają filozofować. Czytaj dalej Przygody z filozofią Deleuze’a: linia ujścia i kłącze

Wspominki z Tygodnia Filozoficznego

Miałem ostatnio okazję wziąć udział w fantastycznej inicjatywie filozoficznej, a mianowicie w Tygodniu Filozoficznym organizowanym przez Koło Naukowe Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego imienia Jana Pawła II. Było to niezwykle rozwijające przeżycie, z jednej strony pokazujące, że gdzieś na świecie filozofię traktuje się poważnie, ale jednocześnie obrazujące pewne wady polskiej sceny filozoficznej. Jakie? Zobaczcie sami. Czytaj dalej Wspominki z Tygodnia Filozoficznego

Skale Wszechświata

Pytanie na początek: przyglądaliście się kiedyś tablicom stałych fizycznych? Jeśli nie – polecam. Nawet nie dlatego, żeby obcowanie z parametrami definiującymi Wszechświat miało w sobie jakiś pogłos oglądania Absolutu; przede wszystkim raczej jako dobry start dla wszelkich rozważań o skalach wielkości, w jakich poruszamy się na co dzień. Czytaj dalej Skale Wszechświata

Indukcja na glinianych nogach

Dedukcja i indukcja to dwie główne metody wnioskowania. Dzieli je jednak logiczna przepaść. Dedukcja jest niezawodna i stuprocentowo pewna, lecz jej zastosowanie wymaga znajomości ogólnych, bezwzględnych prawideł opisujących daną sytuację. Jeżeli wiem, że wszystkie psy szczekają i jeśli widzę, że Azor jest psem, to wiem, że Azor szczeka. Cóż jednak zrobię, jeżeli przyleciawszy z innej planety będę chciał sklasyfikować dźwięki wydawane przez ziemskie zwierzęta domowe? Pozostanie mi doszukiwanie się regularności na drodze obserwacji. Widzę, że ludzie hodują małe, futrzane czworonogi z długimi ogonami, płaskimi pyszczkami i wąsikami. Nazywam je „kotami”. Pierwszy zaobserwowany kot miauczy, miauczy też drugi, miauczy i trzeci. Dochodzę więc do wniosku, że wszystkie koty miauczą. Z poszczególnych przypadków formułuję ogólną zasadę – na tym właśnie polega rozumowanie indukcyjne (nie mylić z indukcją matematyczną). Czytaj dalej Indukcja na glinianych nogach

Narodziny imperium: Rzym i Ameryka

Zastanawialiście się kiedyś jak powstają imperia? A może rozmyślaliście kiedyś, dlaczego jedne imperia są większe i potężniejsze od innych? Być może przeszło wam przez myśl pytanie: jak to jest, że pewne imperia są trwalsze od innych? Jakie imperia jako pierwsze przychodzą na myśl? Czy jest to Rzym? Czy może są to Stany Zjednoczone Ameryki? Co łączy oba te imperia? Znacie odpowiedź? HA HA! JA ZNAM! Czytaj dalej Narodziny imperium: Rzym i Ameryka

Czym jest filozofia: O pocieszeniu, jakie daje filozofia

Dzisiaj spotkamy się z Boecjuszem Rzymskim (należy mieć na uwadze, że w historii filozofii znany jest jeszcze inny filozof o tym samym imieniu, ale innym pochodzeniu – Boecjusz z Dacji), wybitnym filozofem, mechanikiem i tłumaczem dzieł Arystotelesa. Los obdarzył go szczęśliwą młodością, Boecjusz piastował wysokie stanowiska na cesarskim dworze i miał dostęp do dzieł największych myślicieli epoki, ale swoje ostatnie dni spędził w więzieniu oczekując na egzekucję. To właśnie tutaj, w obliczu zbliżającej się śmierci, napisał dzieło swojego życia: O pocieszeniu, jakie daje filozofia. Czytaj dalej Czym jest filozofia: O pocieszeniu, jakie daje filozofia

Przeszczep głowy czy tułowia. Na ile jesteśmy wymienni?

We wstępie do swojego słynnego cyklu wykładów1 Michael Sandel, wykładowca etyki na Uniwersytecie Harvarda, prezentuje „klasyczny” dylemat wagonika – wyidealizowaną, modelową sytuację etyczną, pozwalającą na szczegółową analizę założeń, na których opierają się nasze intuicyjne sądy. Cel wywodu jest iście sokratejski: ukazanie nieuniknionej niekonsekwencji, jaką kieruje się człowiek skądinąd wykształcony (w końcu student Harvardu!) w etycznej ocenie wybranych sytuacji życiowych. Wnioski i zastrzeżenia z jednej sytuacji przenoszone są na inną, gdzie powraca pytanie: czy możemy przyjąć pewien wspólny, akceptowalny zbiór reguł moralnych, pozwalający rozstrzygać w sytuacjach niejednoznacznych z punktu widzenia etyki? Czytaj dalej Przeszczep głowy czy tułowia. Na ile jesteśmy wymienni?

Mózg i umysł – recenzja Philosophy Now 87

Philosophy Now jest dwudziestoletnim czasopismem poświęconym popularyzowaniu filozofii. Cel programowy jednoznacznie wyłuszczono na stronie internetowej: „Deprawowanie niewinnych obywateli poprzez przekonywanie ich, że filozofia może być ekscytująca, warta zachodu i zrozumiała; oraz dostarczanie światła i przyjemnej lektury tym, którzy dali się już uwieść muzie filozofii, osobom takim jak studenci filozofii i akademicy”. Czytaj dalej Mózg i umysł – recenzja Philosophy Now 87

Samobójstwo. Szansa czy zagrożenie?

Wraz z rozpowszechnieniem się dostępu do internetu i możliwości udzielania się na hipsterskich forach, rozmowy o samobójstwie stały się coraz częstsze i coraz żywsze. Są stanowiska, które mówią, że samobójstwo jest ucieczką od życia; inni mówią, że samobójstwo zamyka drogę do zbawienia, a jeszcze inni, że wręcz przeciwnie – samo jest zbawieniem. Jak to jest z tym bohaterem memów o Arthurze Schopenhauerze? Czy rzeczywiście niemiecki filozof namawiał do samobójstwa? A co na to Kościół Katolicki? Czytaj dalej Samobójstwo. Szansa czy zagrożenie?