Kategorie
Esej Filozofia

Dyskurs religijny jako ekspresja emocji. Rozważania w duchu filozofii religii Wittgensteina i Kołakowskiego

Ten esej dotyczy filozofii religii, a mówiąc bardziej precyzyjnie: kognitywnego (poznawczego) statusu zdań religijnych. W pierwszej części tekstu opiszę i uzasadnię naturalizm metodologiczny, czyli przyjmowane przeze mnie stanowisko badawcze. Nakreślę także związek między naturalizmem metodologicznym a metafizycznym. Następnie zastanowię się nad tym, czy zdania religijne są jedynie ekspresją emocji osób wierzących (emotywizm), czy można im jednak przypisać pewną wartość estetyczną lub poznawczą, na przykład: rolę poznawczą w przed-teoretycznym ujęciu moralności. Wreszcie przyjrzę się filozoficznym propozycjom Leszka Kołakowskiego oraz Ludwiga Wittgensteina. Pochodząca z Dociekań filozoficznych Wittgensteina koncepcja gier językowych zostanie wyróżniona jako dobry model dla wyjaśnienia statusu zdań religijnych oraz funkcjonowania dyskursu religijnego.

Kategorie
Esej Filozofia

Heglowska nieskończoność afirmatywna i zagrożenie idealizacją (geopolitycznego) realizmu

W tym artykule wyjaśniam kluczowe dla filozofii Hegla, a zarazem stosunkowo mało znane, pojęcie ‘Nieskończoności afirmatywnej (prawdziwej)’ w kontekście omówienia znaczenia idealizmu dla Hegla oraz obecnej popularności (geo)politycznego ‘realizmu’ w Polsce.

Kategorie
Filozofia Tłumaczenie

Jedna myśl

László Dvárós to myśliciel, którego życie naznaczył powojenny Budapeszt i Paryż okresu rewolty studenckiej. Sądzimy, że warto spotkać się z jedną myślą, wyrażoną w poniższym tekście. Za tłumaczenie odpowiada Marcin Krupowicz.

Kategorie
Esej Filozofia

Naturalizm a racjonalność. Dyskusja Petera van Inwagena z C.S. Lewisem

W tym eseju przyjrzę się związkom między naturalizmem a racjonalnością. W tym celu odtworzę dyskusję Petera van Inwagena z C.S. Lewisem. Podstawowym punktem odniesienia będzie dla mnie artykuł Inwagena: Argument C.S. Lewisa przeciwko naturalizmowi – streszczę i skomentuję jego główne tezy. Uzupełnię także tę dyskusję namysłem nad pewnymi założeniami, jakie wydają się stać za oryginalną teorią Lewisa, pochodzącą z Cudów (1947).

Kategorie
Esej Filozofia

Rozróżnienie wartości artystycznych i estetycznych a trudności współczesnej teorii sztuki

Wraz z pojawieniem się awangardy koncepcje wartościowania dzieł sztuki okazywały się coraz bardziej bezradne wobec stworzenia obiektywnych kryteriów oceny. Sztuka neoawangardowa nie pozostawiła już żadnych złudzeń, że teorie oparte tylko na wartościach artystycznych lub estetycznych nie są wystarczające. Zacznę od przedstawienia sposobów pojmowania wartości i ich realizowania, następnie skupię się na pięknie jako wartości ściśle kojarzonej ze sztuką. Na końcu wskażę racje przemawiające za rozgraniczeniem wartości artystycznych i estetycznych w filozofii sztuki oraz przeprowadzę krótkie podsumowanie całości rozważań.

Kategorie
Esej Filozofia

Czy warto być filozofią?

W poprzednich odcinkach (Filozofowie w ogrodzie nauki i Jak to jest być filozofią?) pisałem o tym, czym jest pop nauka, pop scjentyzm, jakie są relacje między nimi a filozofią, w końcu o tym, jaki jest stosunek filozofii do nauki i jakie są relacje między nauką a filozofią. W dzisiejszym odcinku przyjrzę się kwestii aksjologicznej i zadam bardzo ważne pytanie.

Kategorie
Filozofia Opracowanie

O wolności w filozofii Nikołaja Bierdiajewa

Mamy przyjemność przedstawić esej o filozofii Nikołaja Bierdiajewa. Odpowiada za niego Mateusz Żbikowski – to debiut na naszych łamach. Zachęcamy!

Kategorie
Filozofia Opracowanie

Maurice Merleau-Ponty. Ciało i egzystencja

Serdecznie zachęcamy do przeczytania eseju o ciele i egzystencji w twórczości Maurice’a Marleau-Ponty’ego, słynnego francuskiego fenomenologa. Tekst napisała Wer Ziemian. Powstał dzięki współpracy Instytutu Filozofii Uniwersytetu Gdańskiego oraz Fundacji Humanity Plus Philosophy.

Kategorie
Esej Filozofia

Spór o skuteczność łaski. Boże przyczynowanie a wolna wola człowieka

W tym tekście postaram się zrekonstruować spór de auxiliis (spór o skuteczność łaski) między molinizmem a tomizmem, który rozegrał się w XVI wieku. Najpierw zarysuję oryginalne stanowisko Luisa de Moliny, następnie przedstawię zarzuty, jakie w duchu tomizmu postawił w tym sporze Domingo Báñez. Punktem wyjścia dla tego przedsięwzięcia jest artykuł Andrzeja P. Stefańczyka, Boże przyczynowanie a wolna wola: zarys kontrowersji między tomizmem a molinizmem w XVI wieku.

Kategorie
Filozofia Tłumaczenie

Metoda dramatyzacji

Publikujemy tłumaczenie Metody dramatyzacji, ważnego tekstu Gillesa Deleuze’a. W ten projekt zaangażowaliśmy wiele osób, którym na wstępie składamy serdeczne podziękowania. Tekst przetłumaczył Marek Tokarzewski. Tłumaczenie przejrzała dr Barbara Brzezicka (UG), a dr Cezary Rudnicki (UWr) podzielił się z nami dalszymi uwagami i napisał długi piąty przypis. Grafikę ilustrującą tekst narysował Kamil Frąckiewicz. Cały proces koordynował Adam Jank. Ponadto, dziękujemy francuskiemu wydawcy, Les Éditions de Minuit, za pomoc przy ustaleniu statusu praw autorskich do tłumaczenia, a także polskiemu wydawcy, wydawnictwu Eperons-Ostrogi, za udostępnienie praw do tej publikacji.