Kategorie
Esej Filozofia

Jak to jest być filozofią?

Spotkałem się z opinią, że filozofia nie może mieć metodologii, gdyż nie jest nauką. O ile z przesłanką się zgadzam, ponieważ filozofia nie jest nauką, to z wnioskiem nie mogę się zgodzić w żadnym wypadku. Z faktu, że coś nie jest nauką, nie wynika, że nie może mieć metodologii. Zasadniczo każda dziedzina myślenia, niezależnie od tego, czy jest nauką, czy nie, powinna mieć swoją metodologię, gdyż – jak się zdaje – to właśnie metodologia oddziela tę dziedzinę myślenia od myślenia potocznego. I jak się wydaje, tylko myślenie potoczne nie ma swojej specyficznej metodologii.

Kategorie
Esej Filozofia

(Nie)istnienie faktów negatywnych – ujęcie Ludwiga Wittgensteina oraz Romana Ingardena

Zagadnienie faktów negatywnych jest kwestią filozoficzną przedstawianą w pytaniu „czy niebyt / negacja / nicość jest czymś samodzielnym i autonomicznym?”. Dla osoby niezwiązanej na co dzień z filozofią, może się to wydać pytaniem absurdalnym i mocno wyabstrahowanym, jednak kiedy przyjrzymy się temu z bliska, w świetle ontologii, sprawa nie jest taka oczywista. Zagadnienie to jest z natury skomplikowane, chodzi o złożoność problemu i tego, jak interpretujemy pojęcie istnienia / nieistnienia faktów negatywnych. Nie należy mylić tego problemu z rozważaniami na temat istnienia / nieistnienia niebytu / nicości. Mimo złożoności tematu postaram się w kolejnych krokach wprowadzić w tematykę tego problemu i zdefiniować poszczególne pojęcia, niezbędne do dalszych rozważań.  Kwestia ta była poruszana przez wielu filozofów, jedni z nich opowiadali się za istnieniem faktów negatywnych, inni przeciwnie. W niniejszym artykule przytoczę ujęcie Ludwiga Wittgensteina w opozycji do rozumienia Romana Ingardena. W tle dołączę także własną argumentację.

Kategorie
Filozofia Opracowanie

Spojrzenie na współczesne teorie świadomości

W niniejszej pracy przejrzę i krótko scharakteryzuję wybrane współczesne teorie świadomości czerpiące z neurobiologii i innych nauk kognitywnych, a następnie skupię się na tej zaproponowanej przez Daniela Dennetta. W mojej pracy pojawią się pomysły Bernarda Baarsa, Davida Rosenthala, Andy’ego Clarka, José’a Luisa Bermúdeza, Axela Cleeremansa, Gulio Tononi’ego, Victora Lamme’go, Raya Jackendoffa, Thomasa Metzingera oraz Davida Chalmersa.

Kategorie
Filozofia Opracowanie

Strukturalizm – krótkie wprowadzenie

Celem tego eseju jest krótkie przedstawienie i omówienie strukturalizmu. Piszę o wczesnym programie badań strukturalnych jako proponowanej metodologii dla nauk humanistycznych. Jeśli można rozumieć filozofię jako namysł meta-przedmiotowy nad różnymi dziedzinami, w tym nauką, to namysł nad metodologią humanistyki należy do obszaru filozofii. Claude Lévi-Strauss, czyli autor, którego poglądom przyjrzę się bliżej, przeszedł zresztą ścieżkę formalnego wykształcenia filozoficznego, choć zasłynął jako antropolog i znawca mitów. Jego podejście strukturalne miało jednak dalsze echa filozoficzne, wpłynęło na myślicieli (post)strukturalnych, takich jak Michel Foucault, Gilles Deleuze czy Jacques Derrida. Zdecydowałem się akurat na ten temat, bo interesuję się tym nurtem filozoficznym i samą metodą badań strukturalnych.

Kategorie
Esej Filozofia

„Koło cnoty” Noëla Carrolla i jego konsekwencje dla dzieła filmowego

Jedna z podstawowych tez stanowiska Noëla Carrolla głosi, że sztuka może funkcjonować jako źródło wiedzy moralnej. W artykule The Wheel of Virtue: Art, Literature and Moral Knowledge Carroll wychodzi od stwierdzenia, że literatura, taniec czy film mogą stanowić narzędzie edukacji i źródło wiedzy, przy czym zauważa, że byłaby to zazwyczaj wiedza psychologiczna, społeczna lub moralna. Za sprawą sztuki można przede wszystkim przekazać zaś wiedzę o cnocie i występkach.

Kategorie
Esej Filozofia

Filozofia jedzenia 2

Jakiś czas temu napisałem tekst o najlepszych formach jedzenia ze względu na formę. Tym razem przedstawiam Państwu szerszą perspektywę aksjologiczną, nieograniczającą się tylko i wyłącznie do estetyki i zręczności jedzenia.

Kategorie
Esej Filozofia

O normatywności życia i konsekwencjach założeń na przykładzie kryterium aktywności elektrycznej mózgu, czyli od jakiej strony powinniśmy zabierać się za temat aborcji

Któż jest bardziej kompetentny, by mówić o embriogenezie niż embriolog? Któż jest bardziej kompetentny niż bioetyk, by mówić o wartości moralnej życia? W Polsce? Ksiądz – teolog, polityk – historyk, publicysta – dziennikarz, celebryta – nikt. Cytując klasyka – “To jest dramat”. Debata publiczna wokół aborcji od lat przybiera formę groteskowego, infantylnego pochodu nieuków, przedstawiających argumenty o sile rażenia kapiszonów. Twierdzenia i obserwacje, o przenikliwości fal radiowych, padające z ust cynicznych ministeriałów, nadętych kapłanów i zwykłych ludzi, niezmiennie wprawiają mnie w zachwyt nad ludzką nieumiejętnością rzetelnej analizy faktów i wiedzy. Przyjrzyjmy się jednak aborcji rzetelnie… To oczywiście żart – na przestrzeni paru stron jest to niemożliwe. Poruszę jedynie bardzo wąski, ale konstytutywny wycinek zagadnienia. Tekst dotyczy bioetyki, a więc w istotnym stopniu opiera się na ścisłej wiedzy biologicznej – warto mieć to na uwadze.

Kategorie
Esej Filozofia

Uwagi o końcu filozofii

Rozstrzygnięcie lub pogłębiona problematyzacja tezy o końcu filozofii wymaga dobrego określenia tego, czym jest sama filozofia (i czynność filozofowania). Sądzę, że dopiero po dobrym zrozumieniu tego, czym jest filozofia, czym charakteryzuje się jako pojęcie teoretyczne i ludzka aktywność, pokazania, jakie historyczne rozstrzygnięcia na jej temat były formułowane, można sensownie odpowiedzieć na pytanie, czy faktycznie tego typu dziedzina aktywności może się skończyć, tj. czy może nastąpić koniec filozofii.

Kategorie
Literatura Poezja

[było konsylium, sedacja]

Dawka poezji na koniec stycznia – trzy wiersze, za które odpowiada Piotr Jemioło.

Kategorie
Esej Filozofia

Filozofowie w ogrodzie nauki

Proszę państwa, przed wami pierwszy odcinek trylogii tekstów o relacjach między filozofią a nauką. W dzisiejszym odcinku przedstawię popularny stosunek popnaukowców do filozofii i moje hipotezy co do genezy tego zjawiska. Pojawią się definicje, argumenty, jak i żarty z filozofów. W następnych odcinkach będzie o tym, jak to jest być filozofią oraz o tym, czy warto być filozofią. Nim jednak następne teksty przybiorą formę substancjalną, zapraszam do zapoznania się z częścią pierwszą.